Zgodnie z zaleceniem Komisji (UE) 2018/790 z dnia 25 kwietnia 2018 r. w sprawie dostępu do informacji naukowej oraz jej ochrony, wyniki badań naukowych pochodzące z badań finansowanych ze środków publicznych powinny spełniać zasady FAIR.

Więcej informacji na temat zasad FAIR można znaleźć na stronie inicjatywy GO FAIR:

FAIR a otwartość danych

Spełnianie zasad FAIR nie jest równoznaczne z pełnym otwarciem danych. Przed udostępnieniem danych badawczych należy uwzględnić m.in.:

  • ochronę danych osobowych,
  • tajemnicę handlową,
  • bezpieczeństwo narodowe,
  • możliwość komercjalizacji wyników badań,
  • uzasadnione interesy handlowe,
  • prawa własności intelektualnej przysługujące osobom trzecim.

Podstawową zasadą udostępniania danych badawczych jest:

„tak otwarte, jak to możliwe, tak zamknięte, jak to niezbędne”
(as open as possible, as closed as necessary).

 

Zasady FAIR w praktyce

zasady_fair.jpg

 

Dane są odnajdywane, kiedy są dobrze opisane i umieszczone w miejscu, które można przeszukiwać – a więc przede wszystkim w repozytorium.

  • Mają trwały identyfikator, najlepiej DOI – Digital Object Identifier.
  • Opatrzmy je odpowiednimi metadanymi – najlepiej zgodnymi ze standardami przyjętymi w naszej dziedzinie nauki.
  • Zdeponujmy je w repozytorium, którego zasoby są widoczne i indeksowane w wyszukiwarkach naukowych.
  • Nawet jeśli nie możemy udostępnić samych danych (np. ze względu na RODO, bezpieczeństwo czy kwestie etyczne), to zawsze udostępniajmy metadane – czyli informacje o tym, że takie dane istnieją.
  • Jeśli dane są ograniczone dostępem – jasno opiszmy warunki uzyskania dostępu, np. konieczność autoryzacji, afiliacji naukowej lub zgody komisji etycznej.
  • Korzystajmy ze standardowych protokołów i narzędzi technicznych, które pozwalają zarówno ludziom, jak i systemom komputerowym na bezproblemowy dostęp.
  • Udostępniajmy dane w otwartych i standardowych formatach, np. CSV zamiast plików zamkniętych.
  • Korzystajmy ze standardów metadanych i słowników kontrolowanych, czyli ujednoliconych schematów opisu danych.
  • Wskazujmy powiązania z innymi danymi, publikacjami czy projektami, co wzmacnia wartość naukową i kontekstową naszych danych.

To ostatnia i najważniejsza zasada FAIR

  • Dołączmy do danych pełną dokumentację – kto je zebrał, kiedy, jaką metodą, w jakim celu.
  • Skorzystajmy z wolnych licencji, takich jak Creative Commons, najlepiej w formie możliwej do odczytu maszynowego.
  • Upewnijmy się, że dane są wiarygodne, kompletne i dobrze opisane – bo to właśnie decyduje o ich wartości naukowej.

W celu jasnego określenia warunków korzystania z danych badawczych rekomenduje się stosowanie otwartych licencji, w szczególności:


loga_fundusze_ue__flaga_polski.jpg

Strona internetowa powstała w ramach projektu „Nowoczesny Uniwersytet dostępny dla wszystkich”
(umowa nr POWR.03.05.00-00-A007/20) realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój.

©2022 Wszystkie prawa zastrzeżone.

W ramach naszego serwisu www stosujemy pliki cookies zapisywane na urządzeniu użytkownika w celu dostosowania zachowania serwisu do indywidualnych preferencji użytkownika oraz w celach statystycznych. Użytkownik ma możliwość samodzielnej zmiany ustawień dotyczących cookies w swojej przeglądarce internetowej. Więcej informacji można znaleźć w Polityce Prywatności Uniwersytetu w Białymstoku. Korzystając ze strony wyrażają Państwo zgodę na używanie plików cookies, zgodnie z ustawieniami przeglądarki.